|
 W
roku 2009 obchodzić będziemy 211 rocznicę
urodzin Adama Mickiewicza.
Urodził
się 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka. Był
synem Mikołaja Mickiewicza - adwokata przy sądach
nowogródzkich oraz Barbary z Majewskich. Po ukończeniu
szkoły powszechnej u oo. dominikanów w Nowogródku
Mickiewicz wstąpił w 1815 r. na uniwersytet w Wilnie,
gdzie uzyskał solidne wykształcenie w zakresie filologii
klasycznej, literatury ojczystej i historii. W tym
czasie wraz z przyjaciółmi założył mające charakter
spiskowy Towarzystwo Filomatów (miłośników wiedzy).
Naczelne hasło Towarzystwa, czyli "ojczyzna, nauka,
cnota", stały się drogowskazem moralnym i ideowym dla
studiujących w tym czasie młodych ludzi.
Mickiewicz
kończy studia w 1819 roku i zaraz potem przenosi się do
Kowna, gdzie od września rozpoczyna prace jako
nauczyciel szkoły średniej. Utrzymuje ścisły kontakt z
działającym w Wilnie Towarzystwem Filaretów i z tego
powodu, gdy wzrasta fala prześladowań Polaków na Litwie,
zostaje aresztowany i osadzony w zamienionym na
wiezienie klasztorze ojców Bazylianów w Wilnie.
Przebywa tam od 23 X 1823 r. aż do procesu (21 IV 1824
r.), a następnie, na mocy wyroku, zostaje zesłany w głąb
Rosji, gdzie spędzi następnych piec lat życia, miedzy
innymi w Petersburgu, Odessie i Moskwie. Podczas
zesłania poznaje wielu wybitnych rosyjskich pisarzy,
inteligentów i działaczy politycznych. Jest to dla
Mickiewicza bardzo ważny okres w życiu. To właśnie wtedy
poznaje ogromny kraj, wraz z jego wielonarodowa kultura
i obyczajami.
W
1825 r. Adam Mickiewicz wyruszył do Odessy, gdyż
otrzymał polecenie objęcia posady nauczyciela w
tamtejszym liceum. Z Odessy kilkakrotnie robi wycieczki
na Krym. W czasie zesłania Mickiewicz pracuje także jako
urzędnik państwowy w kancelarii gubernatora. Echa tej
przymusowej pracy w administracji carskiej, a wiec
niejako na rzecz zaborcy, znajdą później odbicie w Konradzie
Wallenrodzie.
W
1829 r. dzięki pomocy przyjaciół Mickiewicz opuszcza
Rosje i wyjeżdża do Niemiec, a stamtąd do Rzymu. Jest to
okres tak zwanych romantycznych podróży, w czasie
których poeta zawiera wiele cenny znajomości, zdobywa
doświadczenie i poznaje Europę.
W
Rzymie dowiaduje się o wybuchu w Polsce powstania
listopadowego. Z nie wyjaśnionych do końca do dzisiaj
powodów, nie bierze w nim udziału: jego trwająca ponad
rok podróż z Rzymu - przez Genewę i Paryż - do
Wielkopolski, budzi wiele wątpliwości. W Wielkopolsce
poeta zdaje się czekać na upadek powstania, a gdy to
następuje, Mickiewicz bierze udział w Wielkiej
Emigracji, wyjeżdża najpierw do Drezna (wiosna 1832 roku
- wtedy powstaje III cześć Dziadów), a później do
Paryża.
W
Paryżu spędza kilka lat, biorąc początkowo udział w
życiu politycznym emigracji polistopadowej, jednak
szybko zniechęcają go wewnętrzne spory i kłótnie. Pisze
wtedy Pana Tadeusza (1834). Po 1834 roku próbuje
zaistnieć na paryskich scenach swa twórczością
dramatyczna. Jednakże ani Konfederaci barscy, ani
Jakub Jasinski, czyli dwie Polski, obie napisane
po francusku, nie osiągają sukcesu. W tym czasie poeta
znajduje się w bardzo złym stanie psychicznym, w jednym
z listów tak napisze o swojej sytuacji: "Miąłem tego
lata wiele smutków osobistych i familijnych".
Kondycji psychicznej Mickiewicza nie poprawi również
ślub z Celina Szymanowska, z która poeta miął sześcioro
dzieci.
W
1839 roku otrzymuje propozycje wyjazdu do Szwajcarii. do
Lozanny, gdzie ma objąć katedrę profesora literatury
rzymskiej na tamtejszym uniwersytecie. Z propozycji tej
korzysta. W Szwajcarii powstają ostatnie wiersze
Mickiewicza, który po roku 1839 skoncentruje się już
wyłącznie na dziełach pisanych proza, publicystyce oraz
działalności politycznej. Pobyt w Szwajcarii trwa bardzo
krótko, już w 1840 roku Mickiewicz decyduje się na
powrót do stolicy Francji.
W
latach 1840 - 1844 wykłada jako profesor na katedrze
literatur słowiańskich w paryskiej College de France. W
1844 roku za propagowanie idei Andrzeja Towiańskiego i
głoszenie panslawizmu został usunięty z uczelni. W 1848
r., na wieść o wybuchu Wiosny Ludów, Mickiewicz wyjeżdża
do Rzymu, gdzie próbuje zorganizować ochotniczy legion
polski.
Po
powrocie do Paryża współtworzy z przyjaciółmi pismo
"Trybuna Ludów", a po jego rozwiązaniu zaprzestał na
pewien czas działalności politycznej i podjął prace jako
bibliotekarz w paryskiej Bibliotece Arsenalu. We
wrześniu 1855 r., na wieść o wybuchu wojny krymskiej
(miedzy Francja, Anglia i Rosja), Mickiewicz próbuje
jeszcze raz rzucić się w wir pracy politycznej: wyjeżdża
do Konstantynopola z zamiarem tworzenia oddziałów
polskich (i żydowskich), mających wystąpić przeciwko
Rosji. W mieście tym umiera 6 listopada 1855 r. na
cholerę.
Jego
ciało zostało rok później przewiezione do Paryża, a
stamtąd w roku 1890 do Krakowa, gdzie do dziś spoczywa w
podziemiach katedry wawelskiej.
Oto najważniejsze utwory naszego patrona:
1820 - Oda do młodości, Pieśń filaretów
1822 - I tom Poezji
1823 - II tom Poezji (m.in. II i IV cz. Dziadów)
1826 - Sonety krymskie
1828 - Konrad Wallenrod
1830 - Do matki Polki
1831 - Śmierć pułkownika, Reduta Ordona
1832 - III cześć Dziadów
1832 - Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego
1834 - Pan Tadeusz
1837 - Konfederaci barscy, Jakub Jasiński
1839/40 - liryki lozańskie
1848 - Skład zasad
1849 - artykuły w "Trybunie Ludów" |